• Home  / 
  • Medisch
  •  /  Een gynaecoloog met hart voor de overgang

Een gynaecoloog met hart voor de overgang

hart voor de overgang

Hart voor de overgang

Bart van Aken heeft zijn opleiding tot arts in Utrecht gevolgd. Hij heeft zich daarna gespecialiseerd tot gynaecoloog in Amsterdam. Sinds 1982 is hij gevestigd als gynaecoloog, de eerste 10 jaar in Amsterdam (OLVG) en Emmen en van 1992 tot 2017 in het Flevoziekenhuis in Almere. Vanaf 2007 was hij vakgroepvoorzitter van de afdeling gynaecologie en verloskunde en stuurde in die hoedanigheid alles wat met dat vakgebied te maken heeft aan.
Per 1 januari 2018 is Bart van Aken te vinden bij Vrouw & Klinieken in Lelystad.

Vuurvrouw sprak met hem...

Bart vertelt: “Na al deze jaren vind ik mijn vak als gynaecoloog nog steeds ontzettend leuk. Mijn specialiteit is de Menopauze en PMS(achtige) klachten. Een miskende groep vrouwen met vaak ernstige problemen. De menopauze heeft mijn aandacht omdat ik zie hoe vrouwen soms kunnen lijden onder de overgang en maar weinig weten van wat nu wel en niet goed is. Ze krijgen vaak tegenstrijdige adviezen en daar wil ik ze in begeleiden."

Onderbehandeld

Veel vrouwen in Nederland met ernstige overgangsklachten zijn onderbehandeld. Ze modderen vaak jaren door.
In de behandeling van vrouwen met overgangsklachten steekt Nederland behoorlijk af bij andere Europese landen. Waar in de ons omringende landen 30 tot 40% van de vrouwen hormoonsuppletie gebruikt, is dat in Nederland slechts 3 tot 4%.
We vroegen Bart van Aken naar de oorzaak.

The Million Women study

“Op een dag ergens in 2002 werd een artikel gepubliceerd over The Million Women study. Het artikel kopte dat hormonen voor de overgang borstkanker veroorzaakten. Dat artikel sloeg in als een bom. Wereldwijd spoelden vrouwen massaal hun hormonen door het toilet. En in Nederland wilde niemand meer hormoonsuppletie gebruiken.

Later bleek dat de krant uit die Million Women study een verkeerd stukje had uitgelicht. Er werden verkeerde groepen met elkaar vergeleken, waardoor het leek dat de kans op borstkanker erg groot was. Hoewel duidelijk was dat het artikel niet klopte, was het kwaad al geschied. In andere landen was de impact veel minder aanwezig. Maar in Nederland leeft dit verkeerde beeld tot op de dag van vandaag.”

Statistieken

Bart licht toe: "Uit meerdere recente onderzoeken blijkt dat alleen oestrogeen het risico op borstkanker niet verhoogd en dat het zelfs een beetje beschermt. De combinatie oestrogeen en progesteron kan vier tot vijf jaar gebruikt worden zonder dat de kans op borstkanker stijgt en daarna wordt de kans op borstkanker iets groter met 0,5 per 1.000 vrouwen.
Er zijn factoren die een groter risico met zich meebrengen op borstkanker. Zoals bijvoorbeeld overgewicht, nooit borstvoeding hebben gegeven, roken of je eerste kind krijgen na je 30ste.

Daarbij is de kans op overlijden door hart- en vaatziekten na de overgang 45% en de kans op borstkanker 8%. Hart- en vaatziekten zijn dus veel belangrijker. Net als bijvoorbeeld osteoporose. Als je na 75-jarige leeftijd een heup breekt, is de kans op ernstige complicaties die kunnen leiden tot overlijden groot."

Hoe lang duurt de overgang eigenlijk?

Bart is er duidelijk over. “Bij de ene vrouw duurt het 3 jaar en bij de andere 30 jaar. Het is overigens een fabeltje dat je de overgang uitstelt als je hormoon suppletie gebruikt. Je stelt het niet uit; je vermindert de symptomen. Als je stopt en je hebt weer klachten, dan is de overgang dus nog niet over.”

Beschikbaarheid medicatie

“Zoals al eerder gezegd, gebruikt slechts een klein percentage van de Nederlandse vrouwen met overgangsklachten hormoonsuppletie, 3 tot 4% ten opzichte van 30 tot 40% in de ons omringende landen, als Frankrijk, Duitsland en de Scandinavische landen.

Hoewel het aantal vrouwen dat kiest voor hormoonsuppletie ook in Nederland stijgt, is een aantal goede medicijnen bij ons niet beschikbaar. Omdat in Nederland in verhouding weinig recepten worden uitgeschreven, worden goede oplossingen die in de ons omringende landen wel beschikbaar zijn, in Nederland door de industrie van de markt gehaald. Een voorbeeld daarvan is een handig doseer-oestrogeengel, die je via de huid wordt opgenomen. Die is wel beschikbaar in België en andere Europese landen, maar niet meer in Nederland. En dat is jammer, want onderzoek laat zien dat transdermale (via de huid) suppletie een van de veiligste vormen is.”

Voordelen boven nadelen

Wij vragen Bart naar de voor- en nadelen van hormoonsuppletie. “Wanneer je hormonen gebruikt, stopt het botverlies en verminder je dus de kans op osteoporose. Wanneer je alleen oestrogenen gebruikt, verlaag je ook de kans op hart- en vaatziekten. Statistisch gezien zijn de voordelen dus groter dan de negatieve effecten. Oestrogenen maken de vaten schoon; dat is dus fijn. Maar wanneer je langer dan 10 jaar in de overgang bent (na de laatste menstruatie) en dan pas oestrogeen gaat gebruiken, is er een grotere kans op trombose en beroerte. Dat moet je dus goed afwegen…”

Grootste uitdaging in zijn werk

Bart van Aken vertelt. “Ik zou graag een goed middel in handen willen hebben om vrouwen die borstkanker hebben gehad, te kunnen helpen. Zij krijgen vaak na de borstkankerbehandeling, last van bijvoorbeeld osteoporose en pijn bij het vrijen en fietsen, of regelmatig een blaasontsteking. Nu is het beleid dat deze vrouwen geen oestrogeen of oestrogeen met progesteron mogen krijgen. Dat is een groot probleem voor die groep vrouwen. Het vermoeden is dat het wellicht wel zou kunnen, maar onderzoek daarnaar is onethisch, dus we zullen het niet te weten komen. Er is nu niet zoveel dat ze kan helpen. Er zijn wel middelen, maar die helpen maar bij maximaal 70% van de vrouwen.

Er zijn vrouwen die borstkanker hebben gehad en echt ernstige overgangsklachten hebben, die er bewust voor kiezen toch hormonen te nemen omdat anders de kwaliteit van leven onacceptabel is. Zij nemen daarbij het risico op terugkeer van de borstkanker voor lief. “

Aanstellen

Vrouwen komen vaak bij hem in het spreekuur en zeggen dat vriendinnen tegen haar zeggen dat ze zich niet zo moet aanstellen. “80% van de vrouwen heeft klachten, maar 30% heeft zeer ernstige overgangsklachten! Wellicht hebben haar vriendinnen dat niet en kunnen ze zich niet in haar verplaatsen.”
Bart heeft vrouwen gezien wiens hele leven is geruïneerd. Hij herinnert zich een onderneemster met een groot bedrijf. “Na twee jaar was alles weg; faillissement, man weg, emotionele stabiliteit weg. Na drie maanden aan de hormonen, had ze weer de kracht en de zin om weer opnieuw te beginnen met het opzetten van een nieuw bedrijf.”

Alternatieven

“Nu lijkt het alleen over hormonen te gaan. Het vervelende is dat hormonen bij ernstige klachten het beste helpen en dat de werking ook bewezen is. Wel kun je zelf als vrouw je levensstijl aanpassen (minder stress, meer sporten, gezonder eten, niet roken en bijvoorbeeld geen koffie drinken) zodat je klachten iets minder heftig zijn.”

Zie voor meer adviezen hierover ook: www.vrouwenindeovergang.nl/behandeling-overgangsklachten/alternatief-voor-hormonale-medicijnen/ en www.vrouwenindeovergang.nl/behandeling-overgangsklachten/overige-medicijnen-middelen-tips/

De auteur

Vuurvrouw

Mijn naam is Eveline Bakker. Ik ben ondernemer, moeder en dogwalker met een passie voor de overgang. En ik ben oprichter van Vuurvrouw; hét platform voor en door vrouwen in de overgang.