Osteoporose

Als je osteoporose hebt, worden je botten broos en breken sneller. Osteoporose wordt ook wel botontkalking genoemd. Het komt veel voor. Wereldwijd krijgt meer dan 30% van de vrouwen er mee te maken. Vooral na de overgang neemt het risico op osteoporose toe. Doordat de botdichtheid afneemt zijn je botten minder stevig. Een kleine misstap van een stoepje kan al voldoende zijn om iets te breken.

Gezond en poreus bot bij osteoporose

 

Hoe ontstaat osteoporose?

Bot is levend weefsel. Het wordt je hele leven lang voortdurend opgebouwd en weer afgebroken. Vóór het 30ste jaar is de opbouw groter dan de afbraak. Het bot groeit en wordt steviger. Na het 35ste jaar wordt de afbraak steeds groter. De botten verliezen dan heel langzaam hun stevigheid.

botgrafiek opbouw en afbraak

Botten verliezen dus hun stevigheid bij het ouder worden. Dat gebeurt bij iedereen. Wel zijn er risicofactoren bekend waardoor de kans op het krijgen van osteoporose toeneemt.

Risicofactoren

Je hebt een verhoogd risico op osteoporose of een botbreuk als je:

  • ouder bent dan 60 jaar
  • een laag lichaamsgewicht hebt, minder dan 60 kg of een BMI lager dan 20
  • weinig lichaamsbeweging krijgt
  • een vitamine D-tekort hebt
  • rookt
  • alcohol drinkt (meer dan 3 glazen per dag)
  • het in de familie voorkomt
  • bepaalde geneesmiddelen gebruikt, zoals prednison, anti-epileptica, anti-hormonale therapie (bijvoorbeeld bij borstkanker)

Osteoporose kan ook ontstaan door een andere aandoening. In dat geval spreken we over ‘secundaire osteoporose‘.

Aandoeningen die het risico op osteoporose vergroten zijn onder andere:

Wat merk je van osteoporose?

Eigenlijk merk je er niets van… daarom wordt het ook wel een ‘stille ziekte’ genoemd. Je merkt het vaak als het al te laat is, en je:

  • een bot breekt, bijvoorbeeld in de wervels, pols of heup
  • of kleiner wordt. Door inzakkende wervels kun je wel 5 tot 15 cm kleiner worden!

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Als je na je 50e een bot breekt of merkt dat je kleiner wordt, dan kan het verstandig zijn om je, in overleg met de huisarts, te laten onderzoeken op osteoporose. Dat kan onder andere met een DEXA-scan. Een DEXA-scan werkt met röntgenstraling, maar de straling is vele malen kleiner dan bij een gewone röntgenfoto. Bij een DEXA-meting wordt de botdichtheid van uw heup en onderrug gemeten.

De T-score geeft aan hoe uw botdichtheid is in vergelijking met die van een gezonde vrouw/man van 35 jaar. Er zijn 3 mogelijke uitkomsten qua botdichtheid:

Wat betekent de uitslag?

  • Bij een uitslag van: T-score tussen de +1 en -1 is alles prima.
  • Bij een uitslag van: T-score tussen de -1 en -2,5 is er sprake van osteopenie (verminderde botmassa).
  • Bij een uitslag van: T-score vanaf -2,5 is er sprake van osteoporose

Osteopenie is eigenlijk een soort voorloper van osteoporose. Letterlijk betekent het: minder bot. Er is al wel een hoger verlies aan botmineralen vastgesteld, maar nog niet zoveel dat de diagnose osteoporose formeel gesteld kan worden. De stevigheid van het bot is al wel afgenomen, zodat er een verhoogd risico op botbreuken bestaat.

Als osteoporose wordt vastgesteld, volgt er vaak een behandelplan met medicijnen via de huisarts of internist.

Wat kun je er zelf aan doen?

Osteoporose is een nare ziekte! Maar je kunt er wel wat aan doen om je botten sterk te houden!

  1. OvergangAls je een hogere kans hebt op osteoporose is het zaak te voorkomen dat deze ziekte een kans krijgt. Een late overgang beschermt tegen osteoporose. Maar de menopauze laat zich niet uitstellen. Vrouwen die tijdens de overgang enkele jaren hormonen gebruiken zijn beter beschermd tegen botontkalking.
  2. Natuurlijk kun je beter niet roken en niet te veel alcohol drinken!
  3. Lichaamsbeweging is erg belangrijk; Kies vooral voor beweging waarbij je op je benen staat en je eigen gewicht moet dragen zijn beter: lopen, rennen, nordic walking, touwtjespringen. Krachtsport is ook uitermate goed. Beweeg minstens 5 dagen per week, minstens een half uur. Maar niet alleen sport telt, elke beweging voor gewone dagelijkse bezigheden telt. Hoe meer je staat en loopt, hoe beter het is.
  4. Gezonde voeding; Voeding die rijk is aan calcium, magnesium, sporenelementen en vitaminen is van zeer grote waarde bij de bestrijding van osteoporose.  Kies daarbij voor een voeding die rijk is aan groenten, liefst groenten uit de volle grond. Eet dagelijks minstens 200 gram, maar liever nog dubbel zoveel groenten. Als dat niet haalbaar is gebruik dan een multi-vitaminepreparaat van goede kwaliteit en slik zeker vitamine D3 is een goede dosis.
  5. Mineralen
    Calcium is een belangrijke bouwstof voor botten. Maar gebruik niet te veel zuivelproducten, ze verhogen de zuurgraad van het lichaam wat juist weer calcium onttrekt aan de botten. Kies liever voor groenten en in het bijzonder groene bladgroenten, deze zijn zeer rijk aan calcium en magnesium in de goede verhouding. Groenten zijn verlagen de zuurgraad in je lijf en dat bevordert dat calcium in botten wordt opgeslagen. Maar calcium alleen is niet voldoende en te veel calcium, bijvoorbeeld als je een hoog gedoseerd supplement neemt, is niet goed. Mensen die supplementen met meer dan 700 milligram calcium gebruiken per dag hebben een grotere kans op aderverkalking.
    Magnesium is een ander belangrijk mineraal voor de botten. Waar calcium de stenen zijn, is magnesium het cement.
    Andere belangrijke mineralen die zorgen voor meer stevigheid van de botten zijn: borium, zink, silicium, mangaan en koper.
  6. Vitaminen
    Zonder vitamines nemen de botten deze bouwstoffen niet op. De belangrijkste rol is weggelegd voor vitamine D3 en voor vitamine K2.
    Vitamine D3 maak jezelf in de huid, als je in de zon komt met onbedekte niet ingesmeerde huid, tussen 11 en 3 van april t/m september. 20-30 minuten per dag zon is nodig. De meeste Nederlanders halen dit niet, daarom is aanvulling van deze vitamine D3 belangrijk, zeker in de winter. De Nederlandse Gezondheidsraad vindt dat kinderen tot 4 jaar, zwangere vrouwen, gesluierde vrouwen en vrouwen ouder dan 50 jaar 10 microgram vitamine D3 per dag zouden moeten nemen.
    Vitamine D3 is overigens niet alleen essentieel voor de stevigheid van de botten, het speelt een belangrijke rol bij preventie van hart- en vaatziekten, depressie en (borst en darm) kanker. Het immuunsysteem heeft om zijn werk goed te doen behoorlijk veel vitamine D3 nodig. In de VS en in Canada wordt mensen aangeraden om 50 microgram vitamine D3 per dag te gebruiken. Orthomoleculaire artsen in Nederland vinden dat ook.
    Vitamine K2 zorgt ervoor dat de calcium, die door de vitamine D3 beter wordt opgenomen, op de juiste plekken neerslaat. Wel in de botten, niet in wanden van slagaders, zodat er geen aderverkalking ontstaat. Vitamine K2 maak je zelf in de darm als je voldoende (blad)groenten eet.
    Er zijn meer vitamines die een rol spelen bij het gezond blijven van de botten: vitamine A, vitamine C en vitamine B6, B12 en foliumzuur.

Voor deze informatie hebben wij kennis gebruikt van het Reumafonds, de Osteoporose Vereniging en Vrouwenpoli Boxmeer.

About the Author Info Vuurvrouw