Myomen

myomen

Myomen (vleesbomen) zijn goedaardige gezwellen in het spierweefsel van de baarmoeder. Ze komen veel voor. Meer dan 70% van de vrouwen boven de 40 jaar heeft myomen. Van de meeste myomen merk je niets, slechts een kwart van alle myomen veroorzaakt klachten.

Wat zijn myomen?

De baarmoeder bestaat voor het grootste deel uit spierweefsel. Binnenin zit het baarmoederslijmvlies en ook aan de buitenkant is de baarmoeder bedekt met een dun vlies. De baarmoederwand, die zich daartussen bevindt, bestaat uit spierweefsel. Dit spierweefsel is van een ander soort dan de spieren in je armen of je benen. Je kunt dit spierweefsel niet zelf bewegen. Samentrekkingen zijn onwillekeurig, net als de spieren van je darmen.

Myomen zijn gezwellen in dit spierweefsel. Ze zijn in principe goedaardig. Het komt maar heel weinig voor dat dit weefsel zo snel groeit dat er sprake is van kanker, een zogenaamd sarcoom. Minder dan één op de duizend myomen is kwaadaardig.

Hoe dichter vrouwen de menopauze naderen, hoe groter is de kans dat ze myomen krijgen. Vrouwen met een donkere huidskleur hebben een nog grotere kans op het krijgen van myomen dan witte vrouwen.

Myomen kunnen overal in de baarmoeder groeien en soms ook daarbuiten. De myomen die zich ontwikkelen aan de buitenkant van de baarmoeder, veroorzaken de minste klachten. Myomen kunnen heel erg groot worden, zelfs wel tien centimeter in doorsnee, zonder dat een vrouw er veel van merkt.

Vooral myomen binnen in de baarmoederholte zijn lastpakken. Ze kunnen, ook als ze maar heel klein zijn, zorgen voor hevige en pijnlijke menstruaties.

Een myoom, een spiergezwel, is overigens wat anders dan een poliep. Een poliep is een vergroeiing van het baarmoederslijmvlies en bestaat dus uit heel ander weefsel.

Waar kun je last van krijgen als je last hebt van myomen

De myomen die zich in de baarmoederholte bevinden geven de meeste klachten, zoals:

  • Hevige menstruaties en als gevolg daarvan mogelijk bloedarmoede en/of ijzergebrek
  • Pijnlijke menstruaties
  • Druk op de blaas of op de darm

Waardoor ontstaan myomen?

Myomen ontstaan door oestrogeendominantie. De groei van myomen wordt beïnvloed door de hormonen oestrogeen en progesteron. Tijdens een zwangerschap, als de niveaus van deze hormonen heel hoog zijn, kunnen myomen heel hard groeien. Na een zwangerschap, zeker als je langdurig borstvoeding geeft, krimpen ze meestal weer. Myomen krimpen of verdwijnen helemaal na de menopauze.

Er is sprake van oestrogeendominantie als de verhouding tussen de hormonen progesteron en estradiol ontregeld is. Dit kan komen bijvoorbeeld door een progesteron tekort of omdat oestrogenen niet goed worden afgebroken in de lever.

Wat kan de arts doen?

De diagnose wordt gesteld tijdens een echo-onderzoek, meestal via de vagina. Soms wordt een inwendig onderzoek gedaan door te voelen via de vagina en tegelijkertijd te drukken op de buikwand. Op deze manier wordt de grootte van de myomen beoordeeld en wordt gevoeld of ze goed beweeglijk zijn. Soms vindt er nog meer beeldvormend onderzoek plaats, door bijvoorbeeld een MRI of een CT-scan.

Geneesmiddelen die kunnen worden ingezet om de klachten te verminderen:

  • Tegen pijnlijke menstruaties worden pijnstillers voorgeschreven, middelen als paracetamol, ibuprofen en naproxen. Deze middelen kunnen goed werken maar hebben ook nadelen. Zo zijn ze niet goed voor het maagslijmvlies en voor de darmbacteriën.
  • Om de bloedingen te verminderen kan tramexaminezuur worden voorgeschreven.
  • Hormonale beïnvloeding waardoor de myomen krimpen kan ook een optie zijn. Zo kan de anticonceptiepil worden ingezet. Hoewel daarmee de menstruaties minder hevig worden, kunnen de myomen onder invloed van de pilhormonen juist groeien.
  • Soms worden LH-RH antagonisten voorgeschreven. Deze medicijnen zorgen ervoor dat de eierstokken geen hormonen meer maken, dezelfde situatie als na de overgang. Hierdoor krimpen de myomen. Bijwerkingen zijn overgangsklachten. Bij langdurig gebruik – meer dan zes maanden – is er een verhoogde kans op botontkalking.
  • Een vrij nieuw middel is ullipristal, een antiprogestageen. De bloedingen stoppen meestal helemaal en vrij snel, daarnaast krimpen myomen in korte tijd vaak behoorlijk. De bekendste bijwerking van dit middel is hoofdpijn.

Operaties:

  • Myomen in de baarmoederholte kunnen meestal via een hysteroscopie (een kijkoperatie door een buisje dat via de baarmoedermond in de baarmoeder wordt gebracht) worden verwijderd.
  • Soms worden myomen tijdens een operatie uit de baarmoederwand gepeld. Dit heet myoomenucleatie. Deze ingreep vindt in Nederland niet veel plaats, het nadeel van deze ingreep is dat er na zo’n operatie vaak flinke verklevingen tussen de baarmoeder en de darm ontstaan.
  • Ook wordt soms gekozen voor een baarmoederverwijdering, laparoscopisch (kijkbuisjes door de buikwand) of via een buikoperatie. Als myomen groot zijn, dan kan een baarmoeder meestal niet vaginaal verwijderd worden.

Er bestaan ook een aantal niet-operatieve behandelingen van myomen:

  • Bijvoorbeeld een embolisatie, waarbij er een katheter via de liesslagader ingebracht wordt waarmee de bloedtoevoer naar de baarmoeder wordt onderbroken. Gelpartikels (die de bloedvaten afsluiten) worden dan aan beide kanten in de baarmoederslagaders gespoten. Door de verminderde bloedtoevoer sterven de myomen af. De baarmoeder zelf blijft behouden.
  • HIFU (High Frequency Ultrasound), hierbij wordt het myoom van binnenuit verwarmd door toepassing van hoog frequente geluidsgolven. Door deze opwarming sterft het weefsel af terwijl de baarmoeder behouden blijft. Deze methode wordt in Nederland nog maar in enkele ziekenhuizen toegepast. De behandeling is nog experimenteel.

Wat kun je er zelf aan doen?

Je kunt zelf ook wat doen om de kans op myomen te verminderen en minder last te hebben van bestaande myomen.

  1. Ga oestrogeendominantie tegen! Eet veel groene groenten. Groentes zoals broccolikiemen, groene kool en spruitjes zijn rijk aan het stofje DIM dat een gunstige effect heeft. Vermijd hormoon verstorende stoffen zoveel mogelijk in voeding en verzorgingsproducten. Eet dus biologisch en smeer niets op je huid wat je niet ook zou kunnen eten. Probeer stress te verminderen door bijvoorbeeld mindfulness of yoga.
  2. Ook zijn er een aantal kruidenpreparaten en voedingssupplementen die je zouden kunnen helpen. Het is verstandig nooit zomaar zelf aan supplementen te beginnen. Ben je geïnteresseerd in de mogelijkheden? Vraag dan om advies bij een arts of therapeut met ervaring in de complementaire behandeling van myomen.

Deze tekst is opgesteld door Barbara Havenith van de VrouwenPoli in Boxmeer.

About the Author Info Vuurvrouw