Middelen bij overgangsklachten

De overgang is een natuurlijk proces dat bij het leven hoort. Je kunt er niet zoveel aan doen. Je kunt een heel klein beetje invloed uitoefenen door gezond te leven en niet te roken. Gelukkig kun je vaak wel iets doen aan die vervelende overgangsklachten. Hieronder een overzicht van de meest gebruikte middelen tegen overgangsklachten.

behandeling1. Hormoon Suppletie Therapie (HST)

Als je veel last van klachten hebt, dan kun je, in overleg met jouw (vrouwen)arts kiezen voor het aanvullen van hormonen. De zogenaamde hormoonpreparaten of hormoonsuppletie. Dat is direct ook bewezen de meest effectieve aanpak. Vrijwel meteen verdwijnen de typische overgangsklachten als sneeuw voor de zon. Hormoonpreparaten kunnen bestaan uit medicatie die je oraal tot je neemt (pillen of capsules) of via de huid (pleisters of crèmes). Tot de groep hormoonpreparaten behoort overigens ook de anticonceptiepil, over het gebruik van deze pil tijdens de overgang lees je verderop meer.

De meeste hormoonpreparaten zijn niet helemaal bio-identiek. Vaak gebruiken farmaceutische fabrikanten een bio-identiek oestrogeen in combinatie met een niet-bio identiek progestageen. Wil je meer weten over het verschil en de werking onze specifieke informatie over bio-identieke hormonen.

Risico’s van HST

  • Elke vrouw die 50 jaar of ouder is heeft 10% kans op borstkanker in de rest van haar leven. Het gebruik van hormoonpreparaten (minder dan 5 jaar) verhoogd het bestaande risico niet. Maar al je langer dan 5 jaar hormonen gebruikt, kan het zijn dat het risico licht verhoogd is.
  • Als je oestrogenen oraal inneemt (via de mond) stimuleert dit de productie van stollingsfactoren in de lever. Hierdoor wordt met name in het eerste jaar het risico op diep-veneuze trombose – of een longembolie relatief groter. Dit risico is hoger bij vrouwen die roken! Overigens speelt dit risico niet als je hormonen via de huid opneemt in de vorm van een pleister of crème.
  • Verder neemt door hormoongebruik, vooral in het eerste jaar van gebruik, het risico op een CVA (hersenbloeding/infarct) toe. Bij rokende vrouwen, of bij vrouwen met hoge bloeddruk, diabetes of verhoogd cholesterol zullen deze risico’s groter uitvallen.
  • De risico’s die genoemd zijn bij HST gelden ook bij het gebruik van de anticonceptiepil, die daarbij ook nog eens hoger gedoseerd is.

2. Het gebruik van de anticonceptiepil

Gedurende de perimenopauze (de periode voor de menstruatie stopt) kan de anticonceptiepil (dat zijn ook hormonen: oestrogenen en progestagenen) ook worden ingezet tegen overgangsklachten. Met anticonceptie wordt het menstruatiepatroon weer regelmatig en neemt ook de hoeveelheid bloedverlies af. Een bijkomend voordeel is dat anticonceptie je meteen beschermt tegen een eventuele zwangerschap. Door de hormonale samenstelling van de anticonceptie zullen ook eventuele andere overgangsklachten (opvliegers, etc.) verdwijnen, behalve in de stopweek.

In de postmenopauze (als je dus niet meer menstrueert) is het niet verstandig de anticonceptiepil door te slikken. In de eerste plaats is er na de overgang geen kans meer op een zwangerschap. In de tweede plaats kunnen er klachten optreden in de stopweek. Ten derde zijn voor anticonceptie veel ‘zwaardere’ hormonen nodig. Om overgangsklachten te behandelen, is het beter een lagere hoeveelheid hormonen te gebruiken. Hoe lager de hoeveelheid hormonen, hoe beter. Daarom is het dan verstandiger hormoonpreparaten te gebruiken die speciaal voor de overgang zijn gemaakt. Om het even te vergelijken… 3 weken pilgebruik staan gelijk aan 1 jaar hormoonsuppletie, qua hoeveel hormonen!

Risico’s van de pil

De anticonceptiepil is ook een hormoonpreparaat dat oraal wordt ingenomen. En voor de pil gelden dan ook dezelfde risico’s als voor HST. Pilgebruik verhoogt de kans op borstkanker, het risico op CVA en trombose. Voor vrouwen die roken is dit risico hoger. Alle reden om als je hormonen gebruik, anticonceptie of HST, definitief te stoppen!

3. Plantaardige producten: Fyto-oestrogenen

De naam fyto-oestrogenen is eigenlijk niet correct. Deze oestrogenen zijn dan wel plantaardig (fyto betekent plant) maar het zijn in feite geen hormonen en dus ook geen oestrogenen. Ze bootsen wel de werking van oestrogenen in ons lichaam na, vandaar de naam fyto-oestrogenen. Zowel oestrogenen als fyto-oestrogenen passen op de bijbehorende receptoren van je lichaamscellen waardoor deze hun werk gaan doen.

Wat fyto-oestrogenen in planten zo interessant maakt is dat ze adaptogeen zijn. Dit betekent dat ze in principe altijd regulerend werken. Als je oestrogeenniveau ‘s te laag zijn hebben ze een oestrogeeneffect; dat is dan prima. Is je oestrogeen te hoog, dan blokkeren ze juist de oestrogeenreceptoren. Ook dat is prima want de werking van fyto-oestrogenen is milder dan die van je eigen oestrogenen. Fyto-oestrogenen zorgen dus voor een balans in je hormoonhuishouding.

Er zijn verschillende soorten fyto-oestrogenen. Ik noem hieronder de belangrijkste drie en de voedingsmiddelen waar ze in voor komen.

  • Isoflavonen komen in kleine hoeveelheden voor in peulvruchten zoals linzen, kikkererwten, bonen maar ook in o.a. uien, appelen, druiven, citrusvruchten, rode wijn en olijfolie. Soja en rode klaver bevatten echter duidelijk hogere concentraties. Isoflavonen in grote hoeveelheden kunnen opvliegers en nachtelijk zweten verhelpen. Veel middelen (pillen) tegen overgangsklachten bevatten dan ook hoge concentraties van soja en/of rode klaver. Isoflavonen beschermen ook de botdichtheid dus ze zijn goed tegen botontkalking.
  • Lignanen zitten in pitten en zaden, veenbessen, groene thee, saliethee en de meeste groenten. Lijnzaad is absolute topper en bevat 100 keer meer lignanen dan andere voedingsmiddelen. Lijnzaadolie bevat overigens nauwelijks meer lignanen. Lignanen hebben een gunstige invloed op de hormoonhuishouding en hebben bovendien een krachtige antioxidantwerking.
  • Coumestanen zitten met name in kiemen zoals alfalfa en tuinkers en zijn ook een antioxidant.

Risico’s van hoge dosering fyto-oestrogenen

Er zijn een aantal redenen om op te passen bij het gebruik van fyto-oestrogenen, met name in hogere dosering.

Bij vrouwen die na borstkanker behandelt worden met medicijnen zoals tamoxifen en aromataseremmers, kan gebruik van fyto-oestrogenen leiden tot een verminderde werking van deze medicatie. Ook lijkt gebruik van fyto-oestrogenen de opname en werking van bepaalde schildkliermedicatie te verminderen. Ben je onder behandeling bij een arts of specialist, overleg dan altijd even als je overweegt preparaten te gaan gebruiken met hoge dosering fyto-oestrogenen.

Daarnaast zijn niet alle experts het eens of fyto-oestroegenen de kans op borstkanker vergroot of juist verkleint:

De laatste jaren zijn er veel conflicterende berichten geweest over fyto-oestrogenen. Volgens sommige onderzoeken kan de consumptie van voeding die rijk is aan fyto-oestrogenen de tumorgroei bij borstkanker en andere hormoon-gerelateerde soorten kanker bevorderen (o.a. Martin et al., 1978), terwijl andere onderzoeken juist tot de conclusie kwamen dat fyto-oestrogene bescherming bieden tegen borstkanker (Ingram et al., 1997). In het verleden werd aan vrouwen die borstkanker hebben of hebben gehad geadviseerd om voeding die fyto-oestrogenen bevat zoveel mogelijk te vermijden (De Lemos, 2001), maar op basis van recentelijke epidemiologische onderzoeken wordt nu gesteld dat een matige consumptie van fyto-oestrogenen veilig is voor vrouwen die borstkanker hebben (gehad) en dat het zelfs de levensverwachting kan verlengen en de kans op recidive (terugkeer van kanker) kan verkleinen (Shu et al., 2009).

Het is duidelijk dat er nog veel onderzoek moet worden gedaan naar de exacte effecten van fyto-oestrogenen in voeding op verschillende vormen van kanker, dus vooralsnog kun je om geen risico te lopen maar beter geen lijnzaad en ongefermenteerde sojaproducten eten, want die bevatten buitenproportioneel veel fyto-oestrogenen. (Citaat vanuit Jesse van der Velde.com)

Daarnaast is aangetoond dat een dieet dat rijk is aan fyto-oestrogeen de vruchtbaarheid en de cyclus kan beïnvloeden.  Ook is duidelijk dat het gebruik van soja, de opname van bepaalde mineralen, zoals magnesium en ijzer in het lichaam vermindert.

4. Kruidenpreparaten en homeopathische producten

Kruidenpreparaten en homeopatische producten voor vrouwen in de overgang zijn er in overvloed te vinden. Omdat iedere vrouw anders is en elk lichaam weer anders reageert op de overgang en op bepaalde middelen, kan het een zoektocht zijn om iets te vinden dat bij jou past. De bekendste middelen in deze categorie zijn wel:

  • Famosan van A. Vogel: kruidenpreparaat met sint-janskruid en zilverkaars.
  • Ymea: kruidenpreparaat met zilverkaars, aan de variant Ymea forte is salie toegevoegd.
  • Klimaktolan van VSM: preparaat met onder andere zilverkaars en sint-ignatiusboon.

Risico’s van kruidenpreparaten

Hoewel wetenschappelijk onderzoek de werking niet heeft bevestigd, geven sommige vrouwen aan baat te hebben bij deze producten. Toch is het belangrijk te weten dat gebruik van kruiden, hoewel het heel ‘natuurlijk’ klinkt, niet altijd zonder risico is. Zo werkt sint-janskruid, wat een opwekkende werking heeft, in op de schildklierwerking. Voor vrouwen met een verhoogde schildklierwerking, of die worden behandeld voor een schildklierafwijking wordt dit kruid niet aangeraden. En het gebruik van Zilverkaars, wat kan helpen bij opvliegers, kan leiden tot leverschade. Voor alle homeopathische en kruidenpreparaten geldt: meldt het aan uw huisarts of apotheek, het is mogelijk dat er een wisselwerking is tussen deze preparaten en de medicijnen die u gebruikt!

5. Superfood: Maca

Maca is een superfood dat er bekend om staat de hormoonspiegel te reguleren. Maca is een knolgewas en familie van de broccoli, kool en radijs. Het groeit op grote hoogte in de Peruaanse Andes groeit (tussen 3.000 en 4.500 meter boven zeeniveau). De bodem waarop Maca groeit bevat een grote hoeveelheid mineralen. Qua kleur en vorm is het een mengeling van al deze groenten. Qua smaak is het zoet en lijkt het dus op een zoete aardappel. In westerse landen is Maca voornamelijk te verkrijgen als poeder.

Maca staat bekend als een van de grootste libidoverhogers die er bestaan. Daarnaast vergroot het het uithoudingsvermogen en is het een belangrijke adaptogen. Maca kan de bloeddruk verhogen en verlagen, het immuunsysteem ondersteunen en de lichamelijke vitaliteit harmoniseren. Het zou helpen bij een heel scala aan klachten, waaronder overgangsklachten, menstruatieproblemen, stress, depressie en een slecht geheugen.

Risico’s van Maca

Maca (zwarte en rode) werkt in op het metabolisme van het systeem. Gebruik van Maca kan leiden tot schildkliervergroting.

About the Author Info Vuurvrouw